Tips

Op deze pagina wil ik enkele tips geven die de band tussen iemand met en zonder autisme kunnen versterken.

Hoe concreter hoe beter

Ik geef vaak het volgende voorbeeld: Mijn partner vroeg me aan het begin van onze relatie of we vanmiddag misschien even naar de stad konden om een paar vrienden te ontmoeten.

Dan schiet ik in de stress:

  • Vanmiddag: hoe laat?
  • Misschien: waar hangt dat van af?
  • Even: een half uur, een uur, 3 uur?
  • De stad: waar in de stad? Wat gaan we doen? Ik heb niks nodig.
  • Een paar vrienden: hoeveel, wie, ken ik die?

Dit zijn onduidelijkheden waar mensen met autisme moeite mee hebben. Het helpt om de boodschap concreter te maken. Daarvoor kun je de 5 W’s en 1 H gebruiken: wie, wat, waar, wanneer, waarom, hoe.

Geef me bedenktijd bij veranderingen

Ik houd van duidelijkheid. Ik weet graag waar ik wanneer aan toe ben. Als jij dan heel spontaan en met de beste bedoelingen mijn planning in de war schopt, dan zullen we beiden teleurgesteld raken. Jij omdat ik niet gezellig meedoe. Ik omdat ik wel mee wil doen, maar je geen rekening houdt met mijn planning.

De oplossing? Voor mij werkt het als je me een paar minuten tijd geeft om mijn gedachten te ordenen. Wellicht kan ik iets wat ik vandaag wilde doen naar morgen verplaatsen. Kan ik toch mee.

Zo stel je me minder voor het blok en hebben we beiden plezier.

Vraag of je me mag aanraken

Een goed gebruik bij autisten onderling is dat zij elkaar vaak vragen of ze de ander aan mogen raken. Als ze iemand willen begroeten, feliciteren of bedanken vragen ze vooraf vaak of ze de ander mogen zoenen of een knuffel mogen geven.

Dit is een mooie traditie die ook prima buiten de autismegroep ingevoerd kan worden. Want niet iedereen zit te wachten op aanrakingen.

Weet dat ik je niet expres dwars wil zitten

Ik ben gewoon extreem overgevoelig? Vogels, tikkende klokken, fluitende mensen, iemand die continu met zijn voet heen en weer schommelt, een persoon op hakken, een collega die met een pen klikt. Het zijn allemaal voorbeelden van dingen waar ik gek van wordt.

Hoe komt dat? Doordat ik geen filter heb, komt elk geluid, elke beweging extra hard bij mij binnen. Ik ben mij sterk bewust van elke klik met de pen, elke stap op hakken. En ik gun jou je voorkeuren en eigenaardigheden ook echt wel. Ik kan er alleen niet mee omgaan. Dat zijn twee verschillende dingen.

Dus vraag ik je de volgende keer om met een van deze activiteiten te stoppen? Wees je er dan van bewust wat voor impact een simpel geluid, geur of beweging op mij kan hebben. Kijk ook op de andere pagina’s voor meer uitleg en beschrijvingen.

Vraag wat de ander denkt en voelt

Dit is sowieso een veel gemaakte fout, ook tussen niet-autistische personen. Je denkt dat je weet hoe iemand zich voelt door een bepaalde gezichtsuitdrukking, opmerking of situatie. Maar de realiteit blijkt vaak anders.

Voor mensen met autisme kan het erg lastig zijn om andermans gezichtsuitdrukkingen te lezen. En taal wil nog weleens letterlijk genomen worden.

Hoe gaat iemand met autisme dan te werk? Het antwoord is dat ze de huidige situatie vaak vergelijken met eerder meegemaakte situaties. Daarop baseren ze zogenaamde ‘scripts’ aan de hand waarvan ze reageren. Maar ook dan gaat het vaak nog mis en reageren ze niet op een (sociaal) gewenste manier. De enige manier om te weten wat een ander denkt en voelt is daarom om er naar te vragen. De volgende ezelsbruggetjes kunnen je daarbij helpen: Altijd Navragen, Nooit Aannemen (ANNA) en Niet Invullen voor Een Ander (NIVEA).

Accepteer dat sociale vaardigheden altijd een uitdaging zullen blijven

Wellicht denk je na aanleiding van bovenstaande wel: “Oh, dan moet ik (hem/haar/mezelf) maar aan meer sociale interacties blootstellen”.

Dat kan. En je kunt er zeker wat van leren. Je doet ervaringen op die je helpen in de toekomst andere beslissingen te nemen. Maar (1) de sociale interacties kosten veel energie, (2) ze kunnen heel teleurstellend verlopen, (3) je komt elke keer weer nieuwe situaties tegen waar je niet op voorbereid bent en (4) als je moe en overprikkeld bent zal je sneller in ‘autistisch’ gedrag vervallen.

Wat ik wil zeggen is dat het niet slecht is om nieuwe ervaringen op te doen. Maar dat je nooit 100% als een neurotypisch persoon zal kunnen reageren. Accepteer daarom elkaars eigenaardigheden. Dat maakt het leven een stuk leuker en makkelijker.