Sensorische overgevoeligheid

Of: ervaar hoe het is om autisme te hebben (deel III)

Autisme is een onzichtbare aandoening. Dat maakt het moeilijk voor anderen om te zien wat jij nodig hebt. En waar jij moeite mee hebt.

Gelukkig kunnen personen zonder autisme zich vaak goed inleven in anderen. Vandaar dat ik je hier een beeld wil schetsen van wat er om (kan) gaan in het hoofd van iemand met autisme. Ik hoop dat je er iets aan hebt.

Tikkende klok

Ik zit in een kamer van 3 bij 3. Er staat een tafel met daaraan 4 stoelen. *tik* En een klok. *tik* Klokken zijn voor mij een bron van ellende. *tik*. Zie je, *tik* ik kan me er niet voor *tik* afsluiten. *tik* Elke individuele *tik* tik hoor ik binnen- *tik* komen. Dat komt *tik* doordat ik geen *tik* filter *tik* heb, *tik* die overbodige informatie *tik* tegenhoudt. *tik*

Vind je het vervelend om dit te lezen? Ik vind het ook vervelend om te ervaren en om op te schrijven. Je hebt er geen invloed op, je kunt het niet tegenhouden. Het voelt alsof de klok steeds luider tikt. En na een tijdje voelt het alsof mijn hoofd uit elkaar spat. Zo’n simpel alledaags voorwerp. En het kan zoveel stress opleveren bij iemand met autisme. Zoveel zelfs, dat de spanning weer toeneemt als ik er alleen over nadenk.

Ik vergelijk het vaak met de Disney-cartoon Mickey Mouse Clock Cleaners.

Rond 5 minuut en 9 seconden zie je Goofy in een klok zitten terwijl erop geslagen wordt. Je ziet de klap op de klok nagalmen in het lichaam van Goofy. En rond 8 minuut 9 seconden zie je Mickey en Donald samen met Goofy eenzelfde ervaring ondergaan.

Zo voelt een tikkende klok ook voor mij. Ik voel het in heel mijn lichaam, kan er niet aan ontkomen en het levert me zoveel spanning op dat ik in huilen uit kan barsten door er alleen al aan te denken.

Sensorische overprikkeldheid

Maar bovenstaande is niet het hele verhaal. Met geluid beschrijf je pas een van de zintuigen. Ook van de andere zintuigen (naast horen, zien, ruiken, voelen, proeven) kan iemand met autisme last hebben.

Zou ik bovenstaand verhaal. *tik* dan opnieuw schrijven. *tik* Dan zie ik door het raam van de deur *tik* een rood lampje knipperen. *knipper* De zon schijnt *tik* door het raam in mijn *tik* *knipper* ogen. Ik draai een stukje *tik* op de stoel, *knipper* zodat ik daar minder last *tik* van heb. *knipper* Het etiketje van mijn shirt *TIK* *knipper* zit me in te weg. *krab* *TIK* *knipper* Ik ruik de geur van degene *TIK* die voor mij *knipper* in deze ruimte *TIK* heeft gezeten *KNIPPER*. Het leidt me *TIK* af *KNIPPER* van wat ik probeer te *TIK* schrijven. *KNIPPER*

Zou jij hier de hele dag mee kunnen leven? Als ik het zo lees, en probeer te identificeren wat ik voel, vind ik het eerlijk gezegd best knap dat mensen met autisme de dag steeds weer doorkomen. En dat een buitenstaander vaak geen idee heeft van wat iemand met autisme ervaart.

Het geheel is namelijk nog complexer dan dit. Er zijn mensen, met geuren, ieder hun eigen stemgeluid. Ze raken je soms onverwacht aan. Halen je uit je gedachten. Praten met elkaar waardoor jij je niet kunt concentreren. Deuren gaan open en dicht. Af en toe moet je iets pakken. Of geeft je lichaam aan dat het tijd wordt naar het toilet te gaan.

Maar andere mensen ervaren dit toch ook?

Dat klopt. Maar niet zo bewust als personen met autisme. Ik wil je verwijzen naar de uitleg over het informatieverwerkingsproces.

Door het ontbreken van een filter. Komt alle informatie hard bij ons binnen. En dan kan het weleens gebeuren dat we overprikkeld raken.