De werking van de hersenen

Personen met en zonder autisme kunnen dezelfde informatie registreren. Van gemoedsstemming, naar bewustzijn van het weer en andermans gevoelens. Aanrakingen, geuren, geluiden. Alles kan een mens waarnemen.

Het verschil tussen mensen met en zonder autisme (ook wel neuro-typische personen of NT’ers genoemd) zit het ‘m in de hersenen.

Links iemand zonder autisme (neuro-typische hersenwerking), rechts iemand met autisme.

Iemand zonder autisme heeft een filter. Deze selecteert wat wel en niet relevante informatie is. Bijvoorbeeld: ben je in gesprek met iemand, dan wil je weten wat diegene zegt, doet en voelt. Informatie als het fluiten van vogeltjes, het tikken van klokken en het gegeven dat je met je blote voeten op een vloerkleed staat zijn niet relevant en worden daarom grotendeels genegeerd.

Af en toe komt er natuurlijk wel wat extra informatie binnen, maar je kan je grotendeels concentreren op waar je mee bezig bent. We kunnen er wel vanuit gaan dat meer dan 50% van de informatie die je binnen kunt krijgen wordt tegengehouden door het filter en daardoor je bewustzijn niet bereikt.

Iemand met autisme heeft deze filter niet. Het gevoel van de wind op je huid, het geluid van iemand die op hakken loopt en een knipperende lamp is informatie die ongefilterd binnenkomt. Je krijgt dus 100% van wat je binnen kunt krijgen binnen. Moet je nagaan hoeveel druk dat op iemand met autisme legt ten opzichte van een persoon zonder autisme.

In de hersenen

En ook in de hersenen zien we verschillen terug en hoe de informatie zijn eindbestemming bereikt.

Hersenwerking bij iemand zonder autisme

Laten we eerst kijken naar de persoon zonder autisme.

Het groene sterretje is nieuwe informatie die binnenkomst. De bolletjes zijn informatiegebieden (een gebied voor werk, vrienden, school, huis, etc.) en de zwarte strepen zijn de verbindingen tussen deze hersengebieden.

Bij de persoon zonder autisme zijn er snelwegen in de hersenen aangelegd. Die brengen de nieuwe informatie direct naar de juist afdeling waar bepaald wordt of er nu direct iets mee gedaan moet worden, of dat het ter kennisgeving aangenomen kan worden.

Hoe vaker dezelfde route gebruikt wordt, hoe breder de snelweg wordt. En des te makkelijker weet informatie uit deze categorie zijn eindbestemming te bereiken.

Hersenwerking bij iemand met autisme

Bij iemand met autisme werkt dat anders. (Wederom is de groene ster hier de nieuwe informatie die binnenkomt.)

Iemand met autisme heeft netjes geordende informatiegebieden in de hersenen. Tussen sommige van deze gebieden bestaan linkjes, maar die zijn vrij zwak. Informatie die binnenkomt legt een standaard route aan: van thema thuis, naar thema werk naar kattenplaatjes (want internet) en naar thema vrienden.

Bij de afdeling thuis denken je hersenen al een match gevonden te hebben. Maar hoe weet je zeker dat de informatie hier het beste past, en niet bij een van de andere gebieden? Juist, door de informatie daar ook langs te sturen. Aan het eind van de rit blijkt dat de eerste gedachte toch de juiste was en wordt de informatie direct bij thema huis geplaatst.

Daar krijgt het dezelfde behandeling als bij mensen zonder autisme en wordt er bekeken of de informatie direct gebruikt moet worden of ergens opgeslagen kan worden.

Bijeffecten

Door je hersenen wordt veel aandacht besteed aan het juist plaatsen van alle binnenkomende informatie. Maar doordat het zoveel informatie betreft, ontstaat er als het ware een file. Een file van informatie die je hersenen nog een plekje moeten geven.

Soms merk je deze file. Dan duurt het iets langer voordat je reageert. Als de file te lang wordt en de hersenen de informatie niet meer kunnen verwerken doordat er te veel nieuwe input in een te korte tijd bijkomt, kun je in een autistic meltdown belanden.

Een ander gevolg van deze manier van informatieverwerking is dat autisten het lastig vinden om hoofdzaken van bijzaken te scheiden. Alle informatie komt tenslotte ongefilterd binnen en wordt met hetzelfde urgentieniveau opgeslagen. Het kan daarom helpen om actief hoofd- en bijzaken te benoemen.